Cylch Cinio Hwlffordd – Mordaith Ynys Dewi 26 Mehefin 2017

Trefnwyd ymweliad flynyddol y Cylch eleni yn fordaithYnysoedd Arfordir Tyddewi trwy gwmni  Fordeithiau Darganfod ( Voyages of Discovery ) o Dyddewi. Ymadaodd bâd y cwmni gyda aelodau Cylch Cinio Hwlffordd o Borthladd Porthclais ar noson braf o Mehefin gyda llanw uchel o 7.34 metr yn agoshau.

Roedd amodau tywydd yn ddelfrydol o hyfryd a’r môr yn gymharol dawel. Yn y rhan gyntaf o’r fordaith trefnodd perchenog y bâd, Rhys Price a’i griw ein tywys i ran enwog o’r môr rhwng Ynys Dewi a’r tir mawr a adnabyddir fel y ‘Bitches’. Mae y lleoliad rhwng cyfres o greigiau ac Ynys Dewi. ac mae yn ardal beryglus i longau hyd yn oed ar dywydd teg. Cawsom y profiad trawiadol o fynd trwy’r ras llanw pan oedd y mewn lanw yn ei fan uchaf a roedd y llanw’n rhuthro’n nerthol rhwng y creigiau a gwelwyd gwahaniaeth o 1.5 metr rhwng y ddwy ochr i’r creigiau. Hefyd, cafwyd hanes ddiddorol gan y criw am nifer o longddrylliadau a ddigwyddod yn y rhan beryglus yma o’r môr, ac un cofiadus a thrist oedd y digwyddiad pan aeth y llong ‘Democat’ i drafferthion yn 1910. Galwyd y Bad Achub, y ‘Gem’ o St Justinians ac achubwyd dau o griw’r llong, ond mewn amser byr aeth y bad achub ei hun i drafferthion yn y storm ac arweiniodd i golledigaeth o dri o griw’r bad achub. Mae’n rhaid cofio fod hwylio yn y cyfnod hynny yn ddibynol ar hwyliau a rhwyfau.

Wedyn aeth y bâd allan a ni at arfordir Ynys Dewi a gweld ysblander yr ynys a’i creigiau uchel ac ogofau tywyll hir. Gwelwyd rai morlo llwyd ynghyd a’r adar, Gwylog (guillemot), Llurs (razorbill) y Wylan Goesddu (kittiwake) a’r Fulfran Werdd (Shag).

Wedyn, aeth y bâd allan a ni weld Ynys y ‘Bishops’ Ogleddol, lle gwelwyd rhagor o’r gwylog a llurs ond hefyd yr aderyn hoffus gyda’i big lliwgar y pal (puffin) oedd yn nythu mewn tyllau cwningod ar yr ynys fach a‘r wylan fwyaf ac ysgyfaethus, Gwylan Gefnddu Fwyaf (Great Black Back Gull).

Fel roedd y nôs yn agoshau gwelwyd miloedd o’r adar Drycin Manaw (Manx Shearwater), yn hedfan yn isel dros y dŵr wrth ddychwelyd i Ynys Sgomer ar ol diwrnod o bysgota ym moroedd Bae Ceredigion.

Cyn dychwelyd i Borthclais aeth y bâd a ni mewn i Fae St Justinians lle gwelwyd golygfa arbennig o’r Bad Achub newydd gyda pob cyfleusderau safonol angenrheidiol heddiw a’r hen fâd uchub gerllaw.

Wedi dychwelyd i Porthclais, diolchodd y Cadeirydd, John Daniels i berchenoog y bad Rhys Price a’i griw am noson arbennig, ddiddorol, hwylus ac addysgiadol yn cynnwys hanes Ynys Dewi, phenomenon y ras llanw yn y ‘Bitches’, adar y môr ac yn bwysig gwmni cyfeillgar.